Thảo luận VAS 14 - Doanh thu và Thu nhập khác

CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VIỆT NAM

VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác

Mục đích: Hệ thống hoá nội dung các chuẩn mực kế toán, giải thích và làm rõ một số nội dung, khái niệm trong chuẩn mực.

 

Chủ đề

Nội dung

Các nội dung cần làm rõ

Giải thích

Ghi chú

Phạm vi áp dụng chuẩn mực

Trường hợp doanh nghiệp mua nguyên vật liệu về để sản xuất nhưng do điều kiện sản xuất cần phải bán một phần nguyên vật liệu đó đi. Vậy kế toán trong trường hợp này như thế nào?

Trường hợp này thuộc nội dung khoản thu khác (Đoạn 30), do vậy nghiệp vụ này sẽ được kế toán như qui định của chuẩn mực

Giải thích thuật ngữ

Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, ............, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. (đoạn 03)

Các lợi ích kinh tế phải cụ thể được, tính toán được và biểu hiện dưới dạng giá trị. (đã và sẽ thu được)

Trường hợp doanh nghiệp thương mại bán hàng với giá bán thấp hơn chi phí mua hàng, khi đó giá trị lợi ích từ việc bán hàng có được xem là doanh thu không? (vì nó làm giảm vốn chủ sở hữu)

Khoản thu từ nghiệp vụ bán hàng chính là giá trị lợi ích thu được, do vậy nó được kế toán là một khoản doanh thu. Lợi ích được đề cập trong chuẩn mực chỉ đơn thuần là các khoản thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ như qui định tại đoạn 02 trang 96.

Những hoạt động nào được xem là hoạt động tạo ra doanh thu

Hoạt động tạo ra doanh thu là các hoạt động sản xuất kinh doanh như qui định trong giấy phép đầu tư hoặc trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp. Các khoản thu ngoài các hoạt động này được kế toán như là các khoản thu nhập khác.

Xác định doanh thu

Căn cứ để xác định giá trị của lợi ích thu được từ các giao dịch.

Căn cứ vào thoả thuận giữa doanh nghiệp với người mua (hàng hoá, dịch vụ..) tức căn cứ vào hợp đồng hoặc hình thức thoả thuận khác được sự thống nhất giữa hai bên về giá trị của hàng hoá, dịch vụ trao đổi.

Doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ các khoản chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán trả lại.

Giá trị hợp lý?

Giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được có bao gồm thuế giá trị gia tăng không?

Giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được trong trường hợp bán hàng theo hình thức bán trả góp được xác định như thế nào?

Trường hợp hàng bán bị trả lại xác định vào kỳ kế toán sau, khi đó giá trị hàng bán trả lại có được ghi giảm trừ vào doanh thu không.

Các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán có được xác định là doanh thu không?

Theo đoạn 03 trang 98 có thể hiểu: giá trị hợp lý là giá trị của tài sản có thể trao đổi (trong trường hợp bán hàng theo hình thức hàng đổi hàng) hoặc giá trị của một khoản nợ phát sinh từ giao dịch và nghiệp vụ như qui định ở đoạn 02. Giá trị này được xác định trên cơ sở trao đổi bình đẳng trên thị trường.

Tuỳ từng trường hợp mà giá trị hợp lý có hay không bao gồm thuế giá trị gia tăng.

- Trường hợp hàng hoá dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế VAT theo phương pháp khấu trừ và DN đăng ký theo phương pháp này thì giá trị hợp lý không bao gồm VAT

- Trường hợp hàng hoá dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế VAT theo phương pháp trực tiếp hoặc không thuộc đối tượng chịu thuế VAT ----->giá trị hợp lý là toàn bộ số tiền có thể thanh toán được

Theo qui định đoạn 07 thì giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu được tính dựa theo cách qui đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thu được trong tương lai. Trong thực tế giá trị hợp lý này sẽ được xác định bằng giá bán hàng hoá đó theo phương thức thanh toán một lần. Phần lãi tính trên khoản phải thu nhưng sẽ thu dần dần được kế toán như khoản phải thu khác. (Mục tiền lãi)

Không. Phần chênh lệch giữa khoản phải thu và giá vốn hàng bán được hạch toán vào thu nhập chưa phân phối.

Nếu hàng bán bị trả lại ngay trong kỳ kế toán thì giá trị hàng bán bị trả lại này hạch toán giảm trừ vào giá trị hợp lý như trong chuẩn mực.

Có.

Ghi nhận doanh thu bán hàng

Doanh thu được ghi nhận khi thoả mãn đồng thời cả 5 điều kiện

Xác định thời điểm chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hàng hoá?

Nếu giữa bên bán và bên mua đã ký xác nhận vào biên bản nghiệm thu, bàn giao nhưng hàng hoá chưa chuyển khỏi địa điểm của người bán chuyển cho người mua, hoá đơn đã phát hành cho người mua, khi đó doanh thu có được ghi nhận không?

Trường hợp hàng hoá đã giao (có biên bản bàn giao), hàng hoá đã do người mua sử dụng như chủ sở hữu, nhưng người mua không chấp nhận thanh toán đầy đủ toàn bộ giá trị theo hợp đồng (đã có hoá đơn) do có tranh chấp về tính tuân thủ theo hợp đồng mua bán . Trong trường hợp này người bán có được ghi nhận doanh thu không. Nếu ghi thì ghi theo giá trị là bao nhiêu?

Trường hợp hạng mục công trình XD hoàn thành, hạng mục này đã được chủ đầu tư nhận để giao cho nhà thầu khác tiếp tục hoàn thiện, nhưng trong tháng chưa có biên bản bàn giao, hoá đơn chưa phát hành. Khi đó doanh thu trong tháng có được ghi nhận không.

Trường hợp doanh nghiệp bán hàng (xuất khẩu) để trả nợ theo hiệp định của nhà nước và được nhà nước trợ giá hoặc thanh toán toàn bộ, khi đó doanh thu được xác định và ghi nhận khi nào?

Trong trường hợp bán hàng mà người mua có quyền trả lại hàng hoá, doanh thu được ghi nhận khi nào?

Trường hợp bán hàng theo phương thức bán qua đại lý thì doanh thu được ghi nhận khi nào.

Trường hợp bán hàng theo từng đơn đặt hàng mà trong đó việc thanh toán có thể theo từng lần hoặc thanh toán trước ngay khi đặt hàng thì doanh thu được xác định khi nào

Tuỳ từng loại hàng hoá cụ thể và tính chất mua bán mà hình thức chuyển giao có thể khác nhau, nhưng cơ sở để xác định thời điểm bàn giao là biên bản nghiệm thu, bàn giao được bên bán và mua xác nhận.

Nêu ví dụ về các trường hợp cụ thể: (xây dựng cơ bản – ghi nhận doanh thu theo tiến độ thực hiện công trình; mua bán lẻ, bán có bảo hành,..)

Nếu trách nhiệm vận chuyển hàng thuộc về bên bán và chất lượng của hàng hoá có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi quá trình vận chuyển, trong trường hợp này doanh thu chưa được ghi nhận.

Nếu trách nhiệm vận chuyển thuộc về người mua và người mua đề nghị cho lưu hàng hoá tại kho của người bán để quản lý hộ. Trong trường hợp này doanh thu có thể được ghi nhận nếu thoả mãn các điều kiện khác.

Nếu người bán chấp nhận giảm giá theo yêu cầu của người mua ----> Kế toán giống trường hợp giảm giá hàng bán.

Nếu người bán không chấp nhận và tại thời điểm lập báo cáo nội dung tranh chấp chưa được làm rõ, khi đó doanh thu vẫn được ghi nhận cho toàn bộ giá trị hợp đồng (hoá đơn), đồng thời lập dự phòng cho khoản đang tranh chấp

Trường hợp này có thể tham chiếu sang chuẩn mực “Hợp đồng xây dựng”. Tuy nhiên có thể thấy do chưa có băng chứng cho thấy doanh thu được xác định chắc chắn do vậy trong tháng đó doanh thu không được ghi nhận.

Nếu doanh nghiệp được trợ giá thì doanh thu sẽ là số sẽ thu được của người mua hàng cộng với khoản trợ cấp của nhà nước.

Nếu việc xuất khẩu hàng hoá thuần tuý là để trả nợ và nhà nước có tránh nhiệm thanh toán cho doanh nghiệp thì doanh thu được xác định sẽ là số tiền mà nhà nước sẽ thanh toán cho doanh nghiệp dựa theo chỉ tiêu được giao trong đó qui định về số lượng hàng xuất, đơn giá hàng xuát.

Thời điểm ghi nhận doanh thu được xác định khi:(1) hoàn thành việc xuất khẩu hàng hoá; (2) Hồ sơ xuất khẩu hàng hoá được cơ quan chức năng (cơ quan tài chính) phê duyệt và chấp nhận thanh toán.

Doanh thu được ghi nhận khi việc giao hàng đã được chấp nhận chính thức bởi người mua hoặc hàng hoá đã giao và thời gian cho phép việc không nhận hàng đã qua.

Doanh thu được ghi nhận khi hàng hoá được người nhận đại lý bán cho một bên thứ 3.

Doanh thu chỉ được ghi nhận khi hàng hoá được giao cho người mua.

Doanh thu cung cấp dịch vụ

Kết quả của giao dich cung cấp dịch vụ được xác định khi thoả mãn 4 điều kiện (đoạn 16)

Trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ liên quan đế nhiều kỳ thì doanh thu được ghi nhận trong kỳ theo kết quả phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán của cuối kỳ đó.

Phương pháp xác định doanh thu của mỗi kỳ kế toán trong trường hợp giao dịch về cung cấp dịch vụ thực hiện trong nhiều kỳ?

Điều kiện áp dụng phương pháp xác định doanh thu theo phương pháp tỷ lệ công việc hoàn thành?

Cách ước tính doanh thu có được thay đổi trong quá trình cung cấp dịch vụ hay không?

Doanh thu của mỗi kỳ được xác định theo phương pháp tỷ lệ phần công việc đã hoàn thành. Các phương pháp cụ thể là:

Đánh giá phần công việc hoàn thành

So sánh tỷ lệ giữa khối lượng công việc đã hoàn thành so với tổng khối lượng công việc đã hoàn thành

 

Tỷ lệ (%) chi phí đã phát sinh so với tổng chi phí ước tính để hoàn thành toàn bộ giao dịch đã cung cấp.

Theo đoạn 19 tr104 thì doanh nghiệp có thể ước tính doanh thu khi thoả thuận được với bên đối tác (qui định trong hợp đồng) những điều kiện sau:

Trách nhiệm và quyền của mỗi bên trong việc cung cấp hoặc nhận dịch vụ

Giá thanh toán

Thời hạn và phương thức thanh toán

Có. Khi doanh nghiệp có hệ thống kế hoạch tài chính và kế toán phù hợp và khi cần thiết, doanh nghiệp có quyền xác định lại cách ước tính doanh thu trong quá trình cung cấp dịch vụ cho thích hợp.

Khi không thể thu hồi được số doanh thu đã ghi nhận thì số chênh lệch giữa số doanh thu đã ghi nhận và số có thể thu hồi được sẽ hạch toán như thế nào?

Về nguyên tắc không được ghi giảm doanh thu đã ghi nhận.

- Trường hợp xác định chắc chắn không thu hồi được khoản doanh thu đã ghi nhận thì khoản này sẽ được hạch toán vào chi phí

- Trường hợp không chắc chắn thu hồi được khoản doanh thu đã ghi nhận thì phải lập dự phòng nợ phải thu khó đòi cho khoản đó.

Khi kết quả của một giao dịch về cung cấp dịch vụ không thể xác định được chắn chắn thì doanh thu được ghi nhận như thế nào?

Doanh thu được ghi nhận tương ứng với chi phí đã ghi nhận và có thể thu hồi. Nếu không chắc chắn thu hồi được chi phí liên quan đến dịch vụ đó thì không ghi nhận doanh thu.

Đối với dịch vụ lắp đặt, doanh thu được xác định như thế nào

Doanh thu dịch vụ lắp đặt được ghi nhận theo phần công việc lắp đặt đã được hoàn thành

Trường hợp phí dịch vụ đã bao gồm trong giá bán sản phẩm ví dụ: trong hợp đồng cung cấp phần mềm cho khách hàng trong đó chi tiết giá của phần mềm, phí đào tạo, bảo trì. Vậy doanh thu được xác định như thế nào

Doanh thu bán sản phẩm, đào tạo được xác định ngay khi hoàn thành công việc cài đặt, đào tạo cho khách hàng và bàn giao cho khách hàng sử dụng.

Phần phí bảo trì sẽ được ghi nhận trong khoảng thời gian mà dịch vụ đó được thực hiện.

Doanh thu dịch vụ quảng cáo được xác định như thế nào

Phí dịch vụ quảng cáo qua các phương tiện thông tin được ghi nhận vào doanh thu khi các chương trình hay ấn phẩm quảng cáo xuất hiện trước công chúng

Doanh thu được ghi nhận theo từng kỳ của chương trình hay ấn phẩm được phát hành.

Trường hợp DN cho thuê biển quảng cáo (bao gồm cả thiết kế và trình bày nội dung QC) cho khách hàng với thời gian là 2 năm, tiền khách hàng trả trước. Doanh thu được ghi nhận như thế nào?

Doanh thu sẽ được ghi nhận bình quân vào mỗi kỳ kế toán trong suốt thời hạn cho thuê.

Hoa hồng đại lý bảo hiểm phi nhân thọ được ghi nhận như thế nào?

Doanh thu được ghi nhận vào ngày bắt đầu có hiệu lực hoặc ngày gia hạn của hợp đồng bảo hiểm mới.

Doanh thu từ dịch vụ tài chính bao gồm các loại nào? Các xác định và ghi nhận doanh thu như thế nào?

Trường hợp vũ trường bán vé vào của nhưng giá vé đã bao gồm đồ uống, khi đó doanh thu từ hoạt động dịch vụ được ghi nhận như thế nào?

Nguyên tắc xác định doanh thu trong trường hợp này cần tách riêng được doanh thu dịch vụ và doanh thu bán hàng (đồ uống).Tuỳ từng trường hợp cụ thể để xác định cách tính thích hợp. Tuy nhiên có thể tính dựa trên lượng đồ uống đã tiêu thụ để xác định doanh thu bán hàng, tiếp đó là doanh thu dịch vụ.

Phí hội viên được xác định như thế nào (cụ thể trường hợp thẻ hộiviên Golf)

Theo thông tư 55/2002/TT-BTC

Trường hợp doanh nghiệp đầu tư khu công nghiệp cho thuê đất. Hợp đồng cho thuê là 30 năm. Tiền thuê trả trước 1 Lần khi bàn giao mặt bằng. Phí quản lý, dịch vụ # trả hàng năm dựa trên diện tích thuê. Doanh thu tư hoạt động cho thuê xác định như thế nào?

Theo thông tư 55/2002/TT-BTC

Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo trì hệ thống máy tính, phần mềm cho khách hàng với phí cố định hàng năm. Doanh thu từ hoạt động này sẽ được ghi nhận như thế nào?

Doanh thu được ghi nhận bình quân vào mỗi kỳ kế toán trong suốt thời gian hiệu lực của hợp đồng, không kế việc trong kỳ kế toán đó có phát sinh hoạt động bảo trì hay không.

Nếu có phát sinh hoạt động bảo trì với chi phí lớn vào một kỳ kế toán nào đó thì DN có thể phân bổ lại doanh thu cho phù hợp.

Doanh thu là tiền lãi, bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia

Điều kiện ghi nhận doanh thu:

(a) có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch đó

(b) doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.

Khả năng thu được lợi ích kinh tế và cơ sở xác định lợi ích kinh tế từ giao dịch sử dụng bản quyền được xác định như thế nào?

Tiền lãi đối với các khoản phải thu thương mại được xác định như thế nào ?

Trường hợp khoản phải thu thương mại (cụ thể qua thương phiếu) được đem chiết khấu. Khi đó khoản lãi chiết khấu có được khấu trừ vào doanh thu tiền lãi không?

Doanh thu tiền lãi bao gồm số phân bổ các khoản chiết khấu, phụ trội, các khoản lãi nhận trước hoặc các khoản chênh lệch giữa giá trị ghi sổ ban đầu của công cụ nợ và giá trị của nó ?

Tuỳ thuộc theo qui định của pháp luật cụ thể của từng thời kỳ để xác định khả năng thu hồi lợi ích kinh tế. Tuy nhiên phải căn cứ vào các điều khoản của hợp đồng giữa các bên cho và sử dụng bản quyền, sự chấp thuận của cơ quan chức năng về việc công nhận bản quyền.

Doanh thu tiền bản quyền được ghi nhận vào mỗi kỳ kế toán theo nguyên tắc dồn tích.

Lãi đối với khoản phải thu thương mại được ghi nhận là doanh thu vào mỗi kỳ kế toán trên cơ sở thời gian và lãi suất được qui định trong hợp đồng mua bán.

Khoản lãi chiết khấu được ghi giảm vào doanh thu tiền lãi đã ghi nhận ban đầu.

Giải thích ?

Thu nhập khác

Khoản hoàn nhập dự phòng nợ phải thu khó đòi có được ghi nhận là thu nhập khác không ?

Qui định không cụ thể. Tuy nhiên khi lập dự phòng khoản chi phí này được hạch toán vào chi phí quản lý. Do vậy khi hoàn nhập dự phòng có thể hạch toán giảm chi phí quản lý trong kỳ.